Dziś porozmawiamy sobie o czytaniu uczestniczącym oraz naprzemienności działań w terapii AAC.
Zanim jednak zaczniemy, obiecuję Ci dwie rzeczy:
1. Więcej nie połączę ze sobą tych dwóch tematów, bo to dwie długie i szeroki rzeki informacji
2. To przedostatni wpis teoretyczny z zakresu AAC (przynajmniej na dłuższy czas). Jeśli pojawią się kolejne AAC-owe wpisy, to będą bardzo praktyczne 🙂
Serdecznie zapraszam do czytania (po długiej przerwie od pisania)!
Naprzemienności działania
Zabawa i zadania edukacyjne to swoistego rodzaju dialogi pomiędzy osobami, które są w danej sytuacji. W naszych ćwiczeniach systemowych zawsze występuje zamiana ról. Polega ona na tym, że dziecko wykonuje element zadania, który do tej pory wykonywał dorosły, a ten wciela się w rolę dziecka. Dziecko niejako uczy dorosłego. Jednak nie jest to tożsame z naprzemiennością działania. Naprzemienność polega na tym, że razem, we wspólnej zależności, tworzymy jakąś całość, np. terapeuta /dorosły śpiewa piosenkę nie kończąc frazy. Czyni to dziecko. Dopiero, gdy dziecko zakończy fragment piosenki, terapeuta/dorosły śpiewa ją dalej. Kolejny przykład. Terapeuta/dorosły rozpoczyna rysowanie, potem jakiś element rysuje dziecko. Kiedy ono narysuje swój fragment, ponownie rysuje terapeuta/dorosły. Dzięki takiemu postępowaniu dziecko uczy się i doświadcza:
- sprawstwa,
- radości,
- bycia ważnym w relacji,
- uczestnictwa w działaniu,
- dostrzegania zależności między nim a drugą osobą,
- czekania na swoją kolej,
- wysłuchiwania, dostrzegania sygnałów, które wskazują na to, że teraz jest jego kolej,
- dialogowania, mimo, że nie musi mówić, może rysować, malować, układać coś, itp. niemniej jednak jest to relacja współzależna, czyli dialog, nie monolog.
Strategia działania naprzemiennego może być wprowadzana od początku w terapii, jako element, który uczy, że najpierw ktoś, potem ja, i odwrotnie. Dziecko nie musi mówić, by z niej korzystać. Aktywności do tej strategii jest mnóstwo, na przykład:
- budowanie wieży,
- tworzenie sekwencji i szeregów,
- układanie układanek,
- rysowanie,
- malowanie,
- wycinanie,
- tworzenie prac plastycznych,
- gra w domino,
- gra w karty,
- gra w grę planszową lub zręcznościową,
- wierszyki,
- piosenki,
- czytanie książek, itd.
Do trzech ostatnich zabaw wbrew pozorom dziecko nie musi mówić, może używać przycisku – komunikatora, który włącza nagranie. Innym rozwiązaniem jest np. podawanie kartonika ze słowem lub frazą, który dorosły odczyta, dopiero gdy dziecko go wskaże, poda, itp.
Należy wziąć pod uwagę możliwości dziecka, a w tematyce zabaw uwzględnić jego zainteresowania.
Czytanie uczestniczące
Jest to bardzo ciekawa strategia, która zapewne stanie się jedną z najczęściej używanych w terapii logopedycznej. Dlaczego? Ponieważ jest bardzo uniwersalna i atrakcyjna dla dziecka. W AAC przez czytanie uczestniczące rozumie się wiele form aktywności. Począwszy od przewracania stron, oglądania obrazków, ciekawych elementów, poprzez słuchanie tekstu, skończywszy na braniu czynnego udziału w odczytywaniu tekstu wiersza, rymowanki, wyliczanki, bajki, itp. Dziecko najczęściej dopowiada wtedy, samodzielnie lub z użyciem przycisku – komunikatora, zakończenie frazy lub słowo, zwrot, zdanie, powtarzający się w utworze pewnego rodzaju refren. Tę strategię wykorzystuje się także podczas śpiewania piosenek, np. na początku oraz końcu spotkania. Wtedy jest to śpiewanie uczestniczące.
W przypadku terapii logopedycznej czytanie uczestniczące może być pomocne w nauce:
- działań naprzemiennych,
- dialogowaniu,
- dostrzegania partnera komunikacyjnego,
- słów,
- zwrotów,
- zdań,
- prawidłowej artykulacji,
- poznawania literatury dziecięcej.
Możliwości zastosowania są szerokie i jedynie kreatywność terapeuty oraz potrzeby dziecka określają w tym przypadku obszar działań.
